Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2025 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt SK 84/22.

Nie zgadzam się z umorzeniem postępowania. Uważam, że sprawa powinna zostać rozpoznana merytorycznie – w moim przekonaniu, skarżący w sposób wystarczający uzasadnił podniesione w skardze zarzuty wobec art. 116 § 1a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r. poz. 2008, obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 734; dalej: k.w. lub kodeks wykroczeń).

W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania Trybunał stwierdził, że „ogólne wskazanie zastrzeżeń, jakie budzi kwestionowany art. 116 § 1a k.w. i jednozdaniowa konkluzja, że zastrzeżenia te są istotne, ponieważ przepis nie spełnia «wymogów wynikających z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, a wobec ukarania Skarżącego karą grzywny zostały naruszone jego prawa i wolności» (…) jest niewystarczające”. Lektura skargi konstytucyjnej przeczy takiej jej ocenie. Argumentacja skarżącego nie jest ani „ogólna”, ani „jednozdaniowa”. Moim zdaniem, nie można przyjąć za rozstrzygającą o dopuszczalności skargi konstytucyjnej kwestii długości wywodu argumentacyjnego, jeśli zarzut został sformułowany wystarczająco zrozumiale. W przypadku badanej skargi wynika on z niej w sposób jasny i klarowny. Skarżący oczekuje rozstrzygnięcia, czy wprowadzenie sankcji karnej za niewykonanie obowiązku nałożonego poprzez odwołanie się do ogólnie („blankietowo”) ujętych „przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi” – w sytuacji, gdy „przepis Kodeksu wykroczeń swoim zakresem obejmuje też nieprzestrzeganie przepisów rozporządzeń” – jest zgodne z art. 42 ust. 1 Konstytucji, rozumianym jako „rozwinięcie wymogu określoności przepisów” zawartego w art. 2 Konstytucji (zob. s. 4 i 6 skargi konstytucyjnej). Art. 42 ust. 1 Konstytucji mówi bowiem wyraźnie o wymogu określenia czynu zabronionego podlegającego sankcji przez ustawę obowiązującą w chwili popełnienia czynu. Uważam, że skarżący prawidłowo sformułował problem konstytucyjny, wyrażający się w pytaniu, czy zakwestionowany przepis kodeksu wykroczeń czynił zadość wymogom konstytucyjnym, odsyłając w zakresie znamion czynu zabronionego również do aktów podustawowych. W przypadku skarżącego, nakaz, o którym mowa w art. 116 § 1a k.w., wynikał z nieobowiązującego już § 25 ust. 1 pkt 2 lit. a i e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512), który przewidywał, że „Do dnia 7 maja 2021 r. nakazuje się zakrywanie, przy pomocy maseczki, ust i nosa: (…) 2) w miejscach ogólnodostępnych, w tym: a) na drogach i placach, na terenie cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów, parkingów leśnych (…), e) w obiektach handlowych lub usługowych, placówkach handlowych lub usługowych i na targowiskach (straganach)”. Został on wydany na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 13 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r poz. 1675). Zgodnie z tymi przepisami:

– art. 46a: „W przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów:

1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego,

2) rodzaj stosowanych rozwiązań – w zakresie określonym w art. 46b

– mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego”;

– art. 46b: „W rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić: (…)

13) nakaz zakrywania ust i nosa, w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, wraz ze sposobem realizacji tego nakazu”.

Uważam, że Trybunał powinien był zbadać, czy taka konstrukcja przepisów, a w szczególności odesłanie zawarte w art. 116 § 1a k.w., spełnia standard określony zasadą nullum crimen sine lege, wywodzony z art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Skarżący podkreślił, że w zakresie rozważania podniesionego przez niego problemu nie ma zastosowania rozdział XI Konstytucji o stanach nadzwyczajnych. Skarżący przywołał ponadto wcześniejsze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.

Z powyższych powodów uważam za nietrafną ocenę Trybunału o niewystarczającym uzasadnieniu przez skarżącego zarzutów podniesionych w skardze. W moim przekonaniu, sprawa zasługiwała na jej merytoryczne rozstrzygnięcie.

Z powodu wskazanego powyżej zdecydowałem o zgłoszeniu zdania odrębnego do powołanego na wstępie postanowienia.