W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2015 r. „CAROTA” Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, ze zm.) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skarżąca zarzuciła, że zwolnienie od podatku od nieruchomości wyłącznie grup producentów rolnych wpisanych do rejestru prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, ze zm.), a pominięcie pozostałych grup producentów – w szczególności grup utworzonych na podstawie ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011 r. Nr 145, poz. 868, ze zm.) – narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości.

Postanowieniem z 1 czerwca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być zarzut naruszenia jedynie tych przepisów Konstytucji, które gwarantują wolności lub prawa jednostki. Wskazał, że – jak wynika z utrwalonego orzecznictwa – charakteru takiego nie mają ani art. 2, ani art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oba te przepisy mogą być bowiem powołane jako wzorce kontroli w postępowaniu inicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej jedynie wtedy, kiedy skarżący odniesie je do treści innych norm konstytucyjnych chroniących poszczególne wolności i prawa. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że skarżąca nie spełniła wymogu wskazania konstytucyjnych wolności lub praw, które zostały w jej sprawie naruszone, co stanowiło samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej. Stwierdził w nim, że zaskarżony przepis określa warunki skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, wpływa więc na prawo własności podatników i może podlegać kontroli pod względem zgodności z art. 64 Konstytucji. Jego zdaniem, zarzut naruszenia tego przepisu Konstytucji wynika w sposób dorozumiany ze skargi konstytucyjnej wniesionej przez skarżącą, która łączy zarzut naruszenia art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji z prawem własności i zasadami jego ograniczania. Jednocześnie pełnomocnik stwierdził, że wskazane przez Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu uchybienia skargi powinny być uznane za braki formalne, do których usunięcia Trybunał mógł wezwać skarżącą. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wydanie postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu było przedwczesne.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Na etapie rozpoznawania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny analizuje te zarzuty sformułowane w zażaleniu, które mają podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, i do tego ogranicza rozpoznanie tego środka odwoławczego.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego w rozpatrywanym zażaleniu skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przedstawione w postanowieniu z 1 czerwca 2015 r. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanym zażaleniu skarżąca nie kwestionuje ustalenia, iż art. 2 ani art. 32 ust. 1 Konstytucji nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli regulacji zakwestionowanej w skardze konstytucyjnej. Wskazuje jedynie na to, że w jej przekonaniu Trybunał powinien uznać, iż wzorcem kontroli w niniejszej sprawie był również art. 64 Konstytucji (w powiązaniu z art. 2 i art. 32), oraz że Trybunał powinien był wezwać ją do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie konstytucyjnych wolności lub praw, które zostały w jej sprawie naruszone. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Trybunał Konstytucyjny zauważa, że ani w petitum, ani w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej wniesionej w niniejszej sprawie skarżąca nie powołała się na art. 64 Konstytucji. Nie wskazała tego przepisu jako wzorca kontroli ani nie odniosła się do jego treści. Przedstawiona przez nią argumentacja dotyczyła wyłącznie naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady równości. Nie odnosiła się natomiast w żaden sposób do ochrony prawa własności i innych praw majątkowych oraz zasad ich ograniczania. Nie sposób więc przyjąć – jak chciałaby skarżąca – że jedynie na podstawie treści zakwestionowanego przepisu Trybunał powinien był uznać, że w skardze konstytucyjnej sformułowano także zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny przypomina, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wskazania właściwych wzorców kontroli zaskarżonych przepisów. Z obowiązku tego nie może zwolnić skarżącej, działając niejako z własnej inicjatywy, Trybunał, który – zgodnie z art. 66 ustawy o TK – orzekając, jest związany granicami skargi konstytucyjnej (zob. np. postanowienie TK z 14 stycznia 2009 r., Ts 21/07, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 91). Trybunał nie może więc z własnej inicjatywy badać zgodności przepisów zakwestionowanych w skardze z wzorcami innymi niż te, które zostały w niej wskazane.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że – jak wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie – z przepisów ustawy o TK nie da się wyprowadzić wniosku, że Trybunał ma obowiązek wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, niezależnie od tego, czy mogłoby to mieć wpływ na rozstrzygnięcie o nadaniu lub odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Takie ich rozumienie byłoby sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej, zgodnie z którą należy każdorazowo oceniać zasadność wzywania do usuwania braków formalnych skargi rozumianych jako uchybienie polegające na nieistnieniu pewnego elementu składającego się na całość. Gdy skarga wykazuje uchybienia, które są nieusuwalne, wzywanie do ich usunięcia byłoby niecelowe (zob. np. postanowienia TK z 17 lutego 2010 r., Ts 185/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 27 oraz 26 września 2012 r., Ts 196/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 275). Sytuacja taka zachodziła w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, skarżący nie może rozszerzyć zakresu skargi konstytucyjnej (w szczególności przez wskazanie nowych wzorców kontroli zakwestionowanych przepisów) po upływie terminu do jej wniesienia. Określony w art. 46 ust. 1 ustawy o TK trzymiesięczny termin do złożenia skargi konstytucyjnej ma charakter terminu zawitego do sformułowania wszystkich tych elementów skargi konstytucyjnej, które w myśl art. 47 ust. 1 ustawy o TK stanowią jej niezbędną treść. Trybunał nie może więc rozpatrywać merytorycznie zarzutów sformułowanych po upływie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok TK z 14 grudnia 1999 r., SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163 oraz postanowienia TK z 22 stycznia 2002 r., Ts 139/01, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 107 i 15 stycznia 2009 r., Ts 99/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 130). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę kilka dni przed upływem tego terminu, a więc niemożliwe było skuteczne wezwanie jej do usunięcia braków formalnych skargi w tym zakresie. W tym stanie rzeczy wydawanie takiego zarządzenia byłoby więc niecelowe.

Wziąwszy powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.